2009/07/24

2011: ordenagailuen nortasun agiriaren amaiera data

ipv6-150“Kaixo. 77.231.210.87 naiz eta 62.193.254.233-rekin hitz egin nahiko nuke”. Horrelaxe hitz egiten dute ordenagailuek euren artean, nahiz eta guretzat elkarrizketa horren itzulpena den “nire ordenagailuak www.argia.com-ekin hitz egin nahi du”.


Puntuz banatutako lau blokeko zenbaki horiek IP helbideak dira. 4.300 milioi helbide desberdin egon daitezke, baina jada %15 baino ez dira libre geratzen. 2011 urte aldera IP helbideak amaitu egingo dira. Horrelaxe adierazi zuen domeinuak eta IP helbideak esleitzeaz arduratzen den ICANN erakundeak urte honetako maiatzean. Gainera, IP zenbakiak behar dituzten gero eta aparailu gehiago dago; mugikorrak, PDA gailuak…


Arazo honen konponbidea gaur egun ezagutzen ditugun IP helbideek erabiltzen duten IPv4 protokolotik IPv6 protokolora pasatzea da. Edo beste modu batera esanda, 77.231.210.87 bezalako zenbakietatik B050:6:6:A822::75AB bezalako helbideetara; 4.300 milioi helbide posibleetatik ia amaiezinezko zerrenda batera.


IPv6-ren hasiera


1992. urtean, Internetek zer nolako hazkundea zeraman ikusita,  WWW-aren arlo teknikoen estandarizazioa zaintzeaz arduratzen den IETF erakundeak IP protokolo berria behar zela ebatzi zuen. Hainbat proposamen egin ondoren, 1994ko uztailean IPv6 bezala ezagutzen dugun protokoloaren oinarriak ezarri ziren. Cisco Cystems enpresako zuzendari tekniko Steve Deering jo daiteke protoko honen aitatzat.


Baina nahiz eta beronen garapena 90eko hamarkadako kontua den eta jada hamabost urte igaro diren, oraindik implementazioaren hasierako faseetan gaudela esan liteke. Egia da gauza asko egin direla –zenbait iturriren arabera sareko trafikoaren %30 jada IPv6 protokolo bidezkoa da, Windows-ek XP bertsiotik aurrera protokoloa inplementatua dauka bere sistema eragileetan eta Linuxen nukleoak IPv6rako euskarria dauka 1996az geroztik–, baina oraindik asko dago egiteko.


Google eta ICANN egokitu dira


Lorenzo Colitti Google-eko sare ingeniariak dio IPv6 Interneten lanean jarraitu nahi duen edozein enpresarentzat behar bat dela. “Nahiz eta sekula aireratuko ez dela pentsatu, guztiek egin beharko lukete protokolo honen alde”. Hala, Google-en zerbitzu gehienak (Google News, Google Docs, Google Calendar eta Google Maps) jada IPv6 protokolora egokituta daude eta Colittiren kalkuluaren arabera, jada protokolo berriaren araberako 150.000 erabiltzaile dituzte.


ICANN bera ere ari da lanean. Dituen hamairu zerbitzari nagusietatik sei protokolo berrira egokitu ditu. Zerbitzari horiek Interneteko muina osatzen dute eta bitxikeria gisa esan behar da zerbitzari horietako bi herenetara iristea lortuko lukeen eraso batek Interneten ia blokeo osoa eragingo lukeela.


Abantailak eta desabantailak


IPv6-arekin Internetera konektatutako gailu guztiek euren IP helbidea izango dute, ondorioz urrutitik edozein makinatara sartzea orain baino errazagoa izango da. Baina horrek segurtasun gehiagoren beharra ekarriko du. Suebakiak izatea garrantzitsua izango da, baimendu gabeko konexioak gure makinara sartzea galarazi ahal izateko.


Badirudi etorkizun urrun bati buruz hitz egiten ari garela, baina IP helbideak amaitu egingo direla aurreikusten duen data hemendik bi urtera zehaztu dute; gertu, oso gertu dago. Horregatik iaz Europako Batzordeak IPv6ra egokitzeko neurriak har ditzatela eskatu zien estatu kideei. Egia da erabiltzaile arruntok gure etxeetan ez dugula IP zenbaki finkoa eta konexio bakoitzean aldatu egiten dela. Horri esker, aurreikusitako amaiera data luzatu da, baina hori ez da inondik inora irtenbidea eta Interneten garapena ezin dute teknologia baten ezaugarriek baldintzatu.


Honek guztiak niri 2000 efektua eta LTDaren inplementazioa dakarzkit gogora. Agian lehenengoaren antz gehiago du, erabiltzaileari zuzenean ez baitio hainbeste eragingo. Konparazioa egitearren, automobilen kasuan matrikulen aldaketak ez die eragiten, berdin berdin dabiltza, baina matrikula hori agertu behar duen txapak sistema berria onartu behar du.


Loturak


2011: ordenagailuen nortasun agiriaren amaiera data

ipv6-150“Kaixo. 77.231.210.87 naiz eta 62.193.254.233-rekin hitz egin nahiko nuke”. Horrelaxe hitz egiten dute ordenagailuek euren artean, nahiz eta guretzat elkarrizketa horren itzulpena den “nire ordenagailuak www.argia.com-ekin hitz egin nahi du”.


Puntuz banatutako lau blokeko zenbaki horiek IP helbideak dira. 4.300 milioi helbide desberdin egon daitezke, baina jada %15 baino ez dira libre geratzen. 2011 urte aldera IP helbideak amaitu egingo dira. Horrelaxe adierazi zuen domeinuak eta IP helbideak esleitzeaz arduratzen den ICANN erakundeak urte honetako maiatzean. Gainera, IP zenbakiak behar dituzten gero eta aparailu gehiago dago; mugikorrak, PDA gailuak…


Arazo honen konponbidea gaur egun ezagutzen ditugun IP helbideek erabiltzen duten IPv4 protokolotik IPv6 protokolora pasatzea da. Edo beste modu batera esanda, 77.231.210.87 bezalako zenbakietatik B050:6:6:A822::75AB bezalako helbideetara; 4.300 milioi helbide posibleetatik ia amaiezinezko zerrenda batera.


IPv6-ren hasiera


1992. urtean, Internetek zer nolako hazkundea zeraman ikusita,  WWW-aren arlo teknikoen estandarizazioa zaintzeaz arduratzen den IETF erakundeak IP protokolo berria behar zela ebatzi zuen. Hainbat proposamen egin ondoren, 1994ko uztailean IPv6 bezala ezagutzen dugun protokoloaren oinarriak ezarri ziren. Cisco Cystems enpresako zuzendari tekniko Steve Deering jo daiteke protoko honen aitatzat.


Baina nahiz eta beronen garapena 90eko hamarkadako kontua den eta jada hamabost urte igaro diren, oraindik implementazioaren hasierako faseetan gaudela esan liteke. Egia da gauza asko egin direla –zenbait iturriren arabera sareko trafikoaren %30 jada IPv6 protokolo bidezkoa da, Windows-ek XP bertsiotik aurrera protokoloa inplementatua dauka bere sistema eragileetan eta Linuxen nukleoak IPv6rako euskarria dauka 1996az geroztik–, baina oraindik asko dago egiteko.


Google eta ICANN egokitu dira


Lorenzo Colitti Google-eko sare ingeniariak dio IPv6 Interneten lanean jarraitu nahi duen edozein enpresarentzat behar bat dela. “Nahiz eta sekula aireratuko ez dela pentsatu, guztiek egin beharko lukete protokolo honen alde”. Hala, Google-en zerbitzu gehienak (Google News, Google Docs, Google Calendar eta Google Maps) jada IPv6 protokolora egokituta daude eta Colittiren kalkuluaren arabera, jada protokolo berriaren araberako 150.000 erabiltzaile dituzte.


ICANN bera ere ari da lanean. Dituen hamairu zerbitzari nagusietatik sei protokolo berrira egokitu ditu. Zerbitzari horiek Interneteko muina osatzen dute eta bitxikeria gisa esan behar da zerbitzari horietako bi herenetara iristea lortuko lukeen eraso batek Interneten ia blokeo osoa eragingo lukeela.


Abantailak eta desabantailak


IPv6-arekin Internetera konektatutako gailu guztiek euren IP helbidea izango dute, ondorioz urrutitik edozein makinatara sartzea orain baino errazagoa izango da. Baina horrek segurtasun gehiagoren beharra ekarriko du. Suebakiak izatea garrantzitsua izango da, baimendu gabeko konexioak gure makinara sartzea galarazi ahal izateko.


Badirudi etorkizun urrun bati buruz hitz egiten ari garela, baina IP helbideak amaitu egingo direla aurreikusten duen data hemendik bi urtera zehaztu dute; gertu, oso gertu dago. Horregatik iaz Europako Batzordeak IPv6ra egokitzeko neurriak har ditzatela eskatu zien estatu kideei. Egia da erabiltzaile arruntok gure etxeetan ez dugula IP zenbaki finkoa eta konexio bakoitzean aldatu egiten dela. Horri esker, aurreikusitako amaiera data luzatu da, baina hori ez da inondik inora irtenbidea eta Interneten garapena ezin dute teknologia baten ezaugarriek baldintzatu.


Honek guztiak niri 2000 efektua eta LTDaren inplementazioa dakarzkit gogora. Agian lehenengoaren antz gehiago du, erabiltzaileari zuzenean ez baitio hainbeste eragingo. Konparazioa egitearren, automobilen kasuan matrikulen aldaketak ez die eragiten, berdin berdin dabiltza, baina matrikula hori agertu behar duen txapak sistema berria onartu behar du.


Loturak


2009/07/13

David de Ugarte: Internauta baten galderari erantzuna

Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarte elkarrizketatu behar nuela-eta, internautei galderak bidaltzeko gonbitea egin nien. Esperimentua ez da oso arrakastatsua izan. Nahiz eta nire blogean, Twitterren eta Facebook-en ere iragarri, galdera bakarra iritsi zait. Ez dakit zer ondorio atera: Nire inguruko sareak ez daki nor den David de Ugarte? Jendeak erantzuteko denbora falta du? Informazio anabasan nire mezua galdu egin da? Deialdi botere ahula daukat?… Segur aski azkeneko hori izango da.


Ez nago ez haserretuta, ez minduta, ez desengainatuta. Aukera baldin badut antzekoak egiten jarraituko dut. Mezu hau galdera bidali didan Haritz Rodriguezentzat da, –suposatzen dut ez zaiola inporta bere izena aipatzea–. David de Ugartek beste galderen artean berak helarazi zidana ere erantzun zuen, eta paperean sartu ez denez –aste honetan kalean izango den ARGIA astekarian (2.193 zenbakia) aurkituko duzue elkarrizketa–, hemen jarriko dut, bai galdera eta baita erantzuna ere.


Kapitalismo bortitzaren eraginez bizi dugun krisi ekonomikoak Sociedad de las Indias Electrónicas bezalako erakundeen mezua indartzen al dute?


(Galdera eta erantzuna hobeto ulertzeko, irakurri Filé eredua edo demokrazia ekonomikoa).


Hona de Ugarteren erantzuna:


Uste dut mezu bezala baietz. Baina errealista naiz eta badakit gurea oso mundu germinala dela, oso gaztea. Alternatiba bat izateko diskurtsoaren oinarrizko partea da demokrazia ekonomikoa, baina ez da nahikoa. Horregatik, demokrazia ekonomikoan bizi garenak ez gara oraindik benetako alternatiba globala, baizik eta arrakasta lokalak dituen alternatiba proiektua.


Hemen dator behin ere ulertu ez nuen Marx-en partea. Marxek dio Historiako klase eta proiektu sozial bakoitza eredu ekonomiko berrien azaleratzearen ondoren eraiki dela, klase sozial berri baten eskutik. Klase sozial horrek zeuden harreman sozialen eta Estatuaren forma juridiko eta politikoa aldatzen zituen. Dudarik gabe, gizakiaren Historian inoiz idatzi den kontakizun totalizatzailerik indartsuena da. Baina bere garaira iristen denean… kontrakoa aldarrikatzen du: lehendabizi politika, eta ondoren ekonomia, dio.


Uste dut alderantziz pentsatu eta ekiteko ordua iritsi dela: nortasuna eraikitzen laguntzen duten inguruneak eraiki behar dira; ekonomikoki demokratikoak, komunitarioak eta indartsuak. Gehiago itxaron gabe eraiki behar ditugu; alternatiba bezala jokatu eta horrela bizi behar dugu benetako alternatiba izatera iritsi arte.

David de Ugarte: Internauta baten galderari erantzuna

Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarte elkarrizketatu behar nuela-eta, internautei galderak bidaltzeko gonbitea egin nien. Esperimentua ez da oso arrakastatsua izan. Nahiz eta nire blogean, Twitterren eta Facebook-en ere iragarri, galdera bakarra iritsi zait. Ez dakit zer ondorio atera: Nire inguruko sareak ez daki nor den David de Ugarte? Jendeak erantzuteko denbora falta du? Informazio anabasan nire mezua galdu egin da? Deialdi botere ahula daukat?… Segur aski azkeneko hori izango da.


Ez nago ez haserretuta, ez minduta, ez desengainatuta. Aukera baldin badut antzekoak egiten jarraituko dut. Mezu hau galdera bidali didan Haritz Rodriguezentzat da, –suposatzen dut ez zaiola inporta bere izena aipatzea–. David de Ugartek beste galderen artean berak helarazi zidana ere erantzun zuen, eta paperean sartu ez denez –aste honetan kalean izango den ARGIA astekarian (2.193 zenbakia) aurkituko duzue elkarrizketa–, hemen jarriko dut, bai galdera eta baita erantzuna ere.


Kapitalismo bortitzaren eraginez bizi dugun krisi ekonomikoak Sociedad de las Indias Electrónicas bezalako erakundeen mezua indartzen al dute?


(Galdera eta erantzuna hobeto ulertzeko, irakurri Filé eredua edo demokrazia ekonomikoa).


Hona de Ugarteren erantzuna:


Uste dut mezu bezala baietz. Baina errealista naiz eta badakit gurea oso mundu germinala dela, oso gaztea. Alternatiba bat izateko diskurtsoaren oinarrizko partea da demokrazia ekonomikoa, baina ez da nahikoa. Horregatik, demokrazia ekonomikoan bizi garenak ez gara oraindik benetako alternatiba globala, baizik eta arrakasta lokalak dituen alternatiba proiektua.


Hemen dator behin ere ulertu ez nuen Marx-en partea. Marxek dio Historiako klase eta proiektu sozial bakoitza eredu ekonomiko berrien azaleratzearen ondoren eraiki dela, klase sozial berri baten eskutik. Klase sozial horrek zeuden harreman sozialen eta Estatuaren forma juridiko eta politikoa aldatzen zituen. Dudarik gabe, gizakiaren Historian inoiz idatzi den kontakizun totalizatzailerik indartsuena da. Baina bere garaira iristen denean… kontrakoa aldarrikatzen du: lehendabizi politika, eta ondoren ekonomia, dio.


Uste dut alderantziz pentsatu eta ekiteko ordua iritsi dela: nortasuna eraikitzen laguntzen duten inguruneak eraiki behar dira; ekonomikoki demokratikoak, komunitarioak eta indartsuak. Gehiago itxaron gabe eraiki behar ditugu; alternatiba bezala jokatu eta horrela bizi behar dugu benetako alternatiba izatera iritsi arte.

2009/07/10

‘Filé’ eredua edo demokrazia ekonomikoa

demokrazia-ekonomikoaAktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarteri egin nion elkarrizketa argitaratuko da ARGIA astekarian datorren astean. Elkarrizketaren hasieran diodan moduan, madrildarra aro berriko filosofoa da, etorkizuna orainera ekartzen duen pentsalaria. Gauza askori buruz ematen du bere ikuspegia.  Hala, sare sozialei buruz aritu ginen, jabetza intelektualaz, nazionalismoaz, enpresa eredu berriez…  Baina paperaren tiraniak kanpoan utzi du gauza asko, batik bat arlo ekonomikoarekin lotura dutenak. Horregatik eta berebiziko interesekoa iruditu zaidalako lerro batzuk gehiago eskaini nahi dizkiot hemen.


Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago). Horrek eman digu aitzakia “demokrazia ekonomikoaz” eta Filé ereduaz hitz egiteko.


David de Ugarterentzat demokrazia ekonomikoa honakoa da. Bere erantzunaren zati bat ekarriko dut:


Dibertsitateak ere enpresaren barnean bizi behar duela onartzea da demokrazia ekonomikoa. Mende honetan enpresa (kooperatiba) definitzen duena ez dela produktu bat edo produktu linea bat, baizik eta sostengatzen duen komunitateak ezagutza sortzeko, ikasteko eta esperimentatzeko duen gaitasuna. Praktikan: hierarkia oso gutxi, batere ez esateagatik; deliberazio birtual asko; bozketa oso gutxi; esperimentazio asko eta etengabeko ikasketa prozesua.


Hori guztia Filé ereduan zehazten da. Lehenengo aldia zen kontzeptu horren berri nuela. Irakurritakoaren arabera, oso abstraktua egiten zitzaidan. Gaiaz hainbat galdera egin nizkion. Argigarriena honako hau da:


Zer abantaila ekartzen dizkio Filé bezalako eredu batek ekonomiari?


Filé batean parte hartzen dutenen ikuspegitik bizitza askoz ere aberatsagoa da, demokrazia ekonomikoak enpresa autokratiko batean alienatzailea den oro gainditzen baitu: Pertsona bat zara eta ez funtzio bat, guztia eraikia dago gauza berriak ikasi eta esperimenta ditzazun. Benetako segurtasuna, nahi duzunean alde egin ahal izatea dela ulertzen duzu. Zure kudeaketaren zatia zure gain hartzen duzu eta ez daukazu zertan aritu bilera eta batzarretan besteen baliabideengatik borrokan…


Ikuspuntu globaletik, filék ez dio jendearen pasaporteari begiratzen, ezta lurraldea kudeatzen duen gobernuari ere. Bere zergak ordaintzen ditu, ingurunean inbertitzen du eta berdinak diren beste batzuk bilatzen ditu lanerako. Irabaziak ez ditu ez inora, ez inorengana eramaten, baizik eta ingurumenean eta inguru sozialetan kooperatzen du.


Badakit utopikoa dela, baina horrela da, bai gurea bezalako filé txikietan (Sociedad de las Indias Electrónicas) eta baita gurearen aldean testuinguru kultural eta ideologiko oso desberdineko zonaldeetan filé eredurantz doazen talde handietan ere, muridiena kasu (jatorriz Senegalgoak eta bi milioi kide dituztenak).


David de Ugartek argitzen duenez, filé batean ez dago “kudeatzaile” eta “langile” banaketarik; egitura laua da, ez dago hierarkiarik. Eredu honen funtsa bere kideen arteko komunitate izaeran dago. Horretan kooperatibekin bat egiten du, baina de Ugartek nahasketarik egon ez dadin honakoa gaineratzen du: “Filé bat ez da komunitate elementuak dituen kooperatiba, ez da enpresa komunitate bat edo enpresa zehatzetan lan egiten duen jende multzoa. Alderantziz da, nahitaezko proiektu bat sustatzeko oinarri ekonomikoaz hornitzen den komunitatea da”. Hori da azken finean kooperatiben filosofiaren atzean dagoena edo egon behar litzatekeena.  Horregatik esan daiteke eredu honek sostengatzen duen demokrazia ekonomikoaren moldea kooperatiben irakasbideen oinordekoa dela.


Baina komunitate izaera hori ez dago lurralde edo eremu jakin bati lotuta. Duela hamarkada edo mende batzuk komunitate izaerak zerikusi handia zuen gertutasunarekin, inguruan bizi zirenekin. Gaur egun eta neurri handi batean Interneti esker, gerta liteke norberak Txina, Alemania edo Ameriketako norbaitekin edo norbaitzuekin afinitate gehiago izatea bizilagunarekin baino.


Nondik dator Filé izena?


Terminoa Neal Stephensonek (es, en, fr) erabili zuen lehen aldiz The Diamond Age or, A Young Lady’s Illustrated Primer (Diamantearen aroa: neska gaztetxoentzako eskuliburu ilustratua) (es, en, fr) liburuan. Postcyberpunk estiloko zientzia fikziozko eleberri horrek Bruce Sterling-en (es, en, fr Islands in the net (Irlak sarean) eleberriaren gauza asko jaso zituen. Azken hori eleberri politikoa da. Sterling-ek XXI. mendean demokrazia ekonomikoak biziko ziren mundua islatu zuen bertan.


Izatez, Atenasko Clistenesen (es, en, fr) erreforma demokratikoaren ondoren, “Demoa” (es, en, fr) osatzen zuen talde bakoitza zen filéa. Latinez, “tribu” bezala itzuli zen. Horregatik “tribu” hitzak hasieran komunitate errealaren eredua esan nahi zuen; gertutasuna, zenbait balore partekatzea, instituzioak eta oinarri ekonomikoa izatea adierazten zuen. Ondoren eman zitzaizkion “tribu” hitzari “gutxi zibilizatua” eta “primitiboa” adierak. Stephensonek ez zuen gaizki aukeratu hitza.


David de Ugartek ez du honetaz guztiaz teoriko batek egingo lukeen moduan hitz egiten, bere jarduna oso intelektuala dela iruditu arren. Badaki zertan ari den, Natalia Fernández eta Juan Urrutiarekin batera, Sociedad de las Indias Electrónicas elkartea eratu baitzuen 2002ko urriaren 2an, filé modura funtzionatuz. Sare sozialen analisirako teknikak garatu zituzten eta Interneteko zerbitzuak eskaintzen dizkiete hainbat bezerori. Elkarte horren izenaren zergatiak ere daramaten bizitzaren ikuspegia islatzen du:


Nondik dator Sociedad de las Indias Electrónicas izena?


Gure enpresa Sociedad de las Indias Electrónicas deitzen da, asko gustatzen zaigun mito bategatik:


Gaztelauak eta portugesek Amerika esploratzen hasi zirenean, ugaritasunaren lurralde hura paradisua –Mesopotamia ekialdean kokatzen zutena– izan behar zuela eta bertara “beste aldetik” iritsi zirela ondorioztatu zuten. Horregatik egin zuten lehenengo gauza izan zen “puruak” ez zirenei, “kristau berriei” eta moriskoei (es, en, fr) bertara joatea debekatzea. Kalkulatzen da garai hartako jendartearen %60 osatzen zutela.


Internet ulertzen hasi ginenean, konturatu ginen Indiak oraingo honetan India Elektronikoak zirela, esploratzaileak gu ginela eta ezin gintuztela portuan geratzera derrigortu.


Ideiak, kontzeptuak, filosofia biziki interesgarria da. Hori gaur egungo enpresa mundura eramateko, kasuan kasuko adibideak falta zaizkit. Agian David de Ugarteren filéan denbora batez praktikak eginda konpondu daiteke hori. Oraingoz gauza bat daukat argi: Edozein elkarte, erakunde eta enpresatan pertsonak dira garrantzitsua, zaindu egin behar dira. Baina era berean, ez da “eman” edo “hartu” kontu bat.


Guztiok ulertu behar dugu gure jarduna erabakigarria dela azken emaitzan eta emaitza hori ez dela beti zenbakitan neurtzen. Norberaren ongizatea eta garapen pertsonala, ikasketa prozesu etengabe baten partaide izatea funtseskoak dira. Guztion buruan hori izanez gero, talde bat izango gara, berau indartuko dugu eta ondorio eta emaitza positiboak baino ez ditugu aterako. Eta hori lortzeko kideen arteko komunitate izaera erabakigarria da. Baina, izaera horrek naturala izan behar du, berez sortutakoa.

‘Filé’ eredua edo demokrazia ekonomikoa

demokrazia-ekonomikoaAktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarteri egin nion elkarrizketa argitaratuko da ARGIA astekarian datorren astean. Elkarrizketaren hasieran diodan moduan, madrildarra aro berriko filosofoa da, etorkizuna orainera ekartzen duen pentsalaria. Gauza askori buruz ematen du bere ikuspegia.  Hala, sare sozialei buruz aritu ginen, jabetza intelektualaz, nazionalismoaz, enpresa eredu berriez…  Baina paperaren tiraniak kanpoan utzi du gauza asko, batik bat arlo ekonomikoarekin lotura dutenak. Horregatik eta berebiziko interesekoa iruditu zaidalako lerro batzuk gehiago eskaini nahi dizkiot hemen.


Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago). Horrek eman digu aitzakia “demokrazia ekonomikoaz” eta Filé ereduaz hitz egiteko.


David de Ugarterentzat demokrazia ekonomikoa honakoa da. Bere erantzunaren zati bat ekarriko dut:


Dibertsitateak ere enpresaren barnean bizi behar duela onartzea da demokrazia ekonomikoa. Mende honetan enpresa (kooperatiba) definitzen duena ez dela produktu bat edo produktu linea bat, baizik eta sostengatzen duen komunitateak ezagutza sortzeko, ikasteko eta esperimentatzeko duen gaitasuna. Praktikan: hierarkia oso gutxi, batere ez esateagatik; deliberazio birtual asko; bozketa oso gutxi; esperimentazio asko eta etengabeko ikasketa prozesua.


Hori guztia Filé ereduan zehazten da. Lehenengo aldia zen kontzeptu horren berri nuela. Irakurritakoaren arabera, oso abstraktua egiten zitzaidan. Gaiaz hainbat galdera egin nizkion. Argigarriena honako hau da:


Zer abantaila ekartzen dizkio Filé bezalako eredu batek ekonomiari?


Filé batean parte hartzen dutenen ikuspegitik bizitza askoz ere aberatsagoa da, demokrazia ekonomikoak enpresa autokratiko batean alienatzailea den oro gainditzen baitu: Pertsona bat zara eta ez funtzio bat, guztia eraikia dago gauza berriak ikasi eta esperimenta ditzazun. Benetako segurtasuna, nahi duzunean alde egin ahal izatea dela ulertzen duzu. Zure kudeaketaren zatia zure gain hartzen duzu eta ez daukazu zertan aritu bilera eta batzarretan besteen baliabideengatik borrokan…


Ikuspuntu globaletik, filék ez dio jendearen pasaporteari begiratzen, ezta lurraldea kudeatzen duen gobernuari ere. Bere zergak ordaintzen ditu, ingurunean inbertitzen du eta berdinak diren beste batzuk bilatzen ditu lanerako. Irabaziak ez ditu ez inora, ez inorengana eramaten, baizik eta ingurumenean eta inguru sozialetan kooperatzen du.


Badakit utopikoa dela, baina horrela da, bai gurea bezalako filé txikietan (Sociedad de las Indias Electrónicas) eta baita gurearen aldean testuinguru kultural eta ideologiko oso desberdineko zonaldeetan filé eredurantz doazen talde handietan ere, muridiena kasu (jatorriz Senegalgoak eta bi milioi kide dituztenak).


David de Ugartek argitzen duenez, filé batean ez dago “kudeatzaile” eta “langile” banaketarik; egitura laua da, ez dago hierarkiarik. Eredu honen funtsa bere kideen arteko komunitate izaeran dago. Horretan kooperatibekin bat egiten du, baina de Ugartek nahasketarik egon ez dadin honakoa gaineratzen du: “Filé bat ez da komunitate elementuak dituen kooperatiba, ez da enpresa komunitate bat edo enpresa zehatzetan lan egiten duen jende multzoa. Alderantziz da, nahitaezko proiektu bat sustatzeko oinarri ekonomikoaz hornitzen den komunitatea da”. Hori da azken finean kooperatiben filosofiaren atzean dagoena edo egon behar litzatekeena.  Horregatik esan daiteke eredu honek sostengatzen duen demokrazia ekonomikoaren moldea kooperatiben irakasbideen oinordekoa dela.


Baina komunitate izaera hori ez dago lurralde edo eremu jakin bati lotuta. Duela hamarkada edo mende batzuk komunitate izaerak zerikusi handia zuen gertutasunarekin, inguruan bizi zirenekin. Gaur egun eta neurri handi batean Interneti esker, gerta liteke norberak Txina, Alemania edo Ameriketako norbaitekin edo norbaitzuekin afinitate gehiago izatea bizilagunarekin baino.


Nondik dator Filé izena?


Terminoa Neal Stephensonek (es, en, fr) erabili zuen lehen aldiz The Diamond Age or, A Young Lady’s Illustrated Primer (Diamantearen aroa: neska gaztetxoentzako eskuliburu ilustratua) (es, en, fr) liburuan. Postcyberpunk estiloko zientzia fikziozko eleberri horrek Bruce Sterling-en (es, en, fr Islands in the net (Irlak sarean) eleberriaren gauza asko jaso zituen. Azken hori eleberri politikoa da. Sterling-ek XXI. mendean demokrazia ekonomikoak biziko ziren mundua islatu zuen bertan.


Izatez, Atenasko Clistenesen (es, en, fr) erreforma demokratikoaren ondoren, “Demoa” (es, en, fr) osatzen zuen talde bakoitza zen filéa. Latinez, “tribu” bezala itzuli zen. Horregatik “tribu” hitzak hasieran komunitate errealaren eredua esan nahi zuen; gertutasuna, zenbait balore partekatzea, instituzioak eta oinarri ekonomikoa izatea adierazten zuen. Ondoren eman zitzaizkion “tribu” hitzari “gutxi zibilizatua” eta “primitiboa” adierak. Stephensonek ez zuen gaizki aukeratu hitza.


David de Ugartek ez du honetaz guztiaz teoriko batek egingo lukeen moduan hitz egiten, bere jarduna oso intelektuala dela iruditu arren. Badaki zertan ari den, Natalia Fernández eta Juan Urrutiarekin batera, Sociedad de las Indias Electrónicas elkartea eratu baitzuen 2002ko urriaren 2an, filé modura funtzionatuz. Sare sozialen analisirako teknikak garatu zituzten eta Interneteko zerbitzuak eskaintzen dizkiete hainbat bezerori. Elkarte horren izenaren zergatiak ere daramaten bizitzaren ikuspegia islatzen du:


Nondik dator Sociedad de las Indias Electrónicas izena?


Gure enpresa Sociedad de las Indias Electrónicas deitzen da, asko gustatzen zaigun mito bategatik:


Gaztelauak eta portugesek Amerika esploratzen hasi zirenean, ugaritasunaren lurralde hura paradisua –Mesopotamia ekialdean kokatzen zutena– izan behar zuela eta bertara “beste aldetik” iritsi zirela ondorioztatu zuten. Horregatik egin zuten lehenengo gauza izan zen “puruak” ez zirenei, “kristau berriei” eta moriskoei (es, en, fr) bertara joatea debekatzea. Kalkulatzen da garai hartako jendartearen %60 osatzen zutela.


Internet ulertzen hasi ginenean, konturatu ginen Indiak oraingo honetan India Elektronikoak zirela, esploratzaileak gu ginela eta ezin gintuztela portuan geratzera derrigortu.


Ideiak, kontzeptuak, filosofia biziki interesgarria da. Hori gaur egungo enpresa mundura eramateko, kasuan kasuko adibideak falta zaizkit. Agian David de Ugarteren filéan denbora batez praktikak eginda konpondu daiteke hori. Oraingoz gauza bat daukat argi: Edozein elkarte, erakunde eta enpresatan pertsonak dira garrantzitsua, zaindu egin behar dira. Baina era berean, ez da “eman” edo “hartu” kontu bat.


Guztiok ulertu behar dugu gure jarduna erabakigarria dela azken emaitzan eta emaitza hori ez dela beti zenbakitan neurtzen. Norberaren ongizatea eta garapen pertsonala, ikasketa prozesu etengabe baten partaide izatea funtseskoak dira. Guztion buruan hori izanez gero, talde bat izango gara, berau indartuko dugu eta ondorio eta emaitza positiboak baino ez ditugu aterako. Eta hori lortzeko kideen arteko komunitate izaera erabakigarria da. Baina, izaera horrek naturala izan behar du, berez sortutakoa.

2009/07/01

Firefox 3.5: Zenbaterainoko aldaketa?

firefoxFirefox nabigatzailearen bertsio berria, Firefox 3.5 jada eskuragarri dago, baita euskaraz ere. Oraindik ere datuek erakusten digutenez, erabiltzaileen artean Microsoft Explorer da nagusi, baina Firefox zabaltzen ari da pixkanaka-pixkanaka eta jada %20-25eko kuota dauka. ARGIAko estatistikei erreparatuta ere, gure nabigatzaileen %60k Explorer erabiltzen du eta Mozilla+Firefox ia %30ek. Geratzen den %10 gainontzeko nabigatzaileen artean banatzen da (Safari eta estatistika sistemak ezagutzen ez dituen beste batzuk).


Firefox 3.5 instalatu dut jada, bizkorragoa eta seguruagoa dela irakurrita. Oraindik ez dut aukerarik izan asko probatzeko, baina aipatzen diren abantaila guztien artean honakoak piztu dit arreta:


Beharbada askoek pentsa lezakete kontu hau garatzaileei inporta zaiena
besterik ez dela; oker daude baina, HTML5en puntu fuerteak <audio> eta
<video> etiketetan baitaude, musika eta bideoen berezko euskarrian, alegia, flash teknologiarik gabe
.


Librezaleko Julen Ruizi hau pixkat gehiago ulertzeko laguntza eskatu diot. Hark azaldu didana ongi ulertu badut, hornitzaileak HTML5 erabiltzen hasiko balira eta erabiltzaileak berau onartzen duten nabigatzaileak –Firefox 3.5, Chrome, Opera 10 eta Safari 4– bezala, aurrerantzean audio eta bideoak ikusteko ez genuke Flash pluginik beharko.


Egia esan erabiltzaile arruntak ez du gauza gehiegi nabarituko, gehienek Flash pluginak instalatuta izango baitituzte eta ez dira konturatuko multimedia hori nola ikusten duten. Baina enpresa jakinen (kasu honetan Adobe) monopoliotik irteteko aukera izan daiteke, baita kode irekien eta irisgarritasunaren aldeko tantoa ere.


Beraz, “merezi al du Firefox 3.5 instalatzea?” galdetzen duenarentzat, nik baietz esango nioke. Nahiz eta oso ongi ez ulertu zer hobekuntza dakartzan, gutxienez kalterik ez duzue jasango.


Nik abanguardiako teknikoei kasu egingo diet eta Firefox 3.5 erabiliko dut, produzitzerako unean eta baita kontsumitzerakoan ere Internet demokratikoago baten aldeko nire ekarpena eginez.

Firefox 3.5: Zenbaterainoko aldaketa?

firefoxFirefox nabigatzailearen bertsio berria, Firefox 3.5 jada eskuragarri dago, baita euskaraz ere. Oraindik ere datuek erakusten digutenez, erabiltzaileen artean Microsoft Explorer da nagusi, baina Firefox zabaltzen ari da pixkanaka-pixkanaka eta jada %20-25eko kuota dauka. ARGIAko estatistikei erreparatuta ere, gure nabigatzaileen %60k Explorer erabiltzen du eta Mozilla+Firefox ia %30ek. Geratzen den %10 gainontzeko nabigatzaileen artean banatzen da (Safari eta estatistika sistemak ezagutzen ez dituen beste batzuk).


Firefox 3.5 instalatu dut jada, bizkorragoa eta seguruagoa dela irakurrita. Oraindik ez dut aukerarik izan asko probatzeko, baina aipatzen diren abantaila guztien artean honakoak piztu dit arreta:


Beharbada askoek pentsa lezakete kontu hau garatzaileei inporta zaiena
besterik ez dela; oker daude baina, HTML5en puntu fuerteak <audio> eta
<video> etiketetan baitaude, musika eta bideoen berezko euskarrian, alegia, flash teknologiarik gabe
.


Librezaleko Julen Ruizi hau pixkat gehiago ulertzeko laguntza eskatu diot. Hark azaldu didana ongi ulertu badut, hornitzaileak HTML5 erabiltzen hasiko balira eta erabiltzaileak berau onartzen duten nabigatzaileak –Firefox 3.5, Chrome, Opera 10 eta Safari 4– bezala, aurrerantzean audio eta bideoak ikusteko ez genuke Flash pluginik beharko.


Egia esan erabiltzaile arruntak ez du gauza gehiegi nabarituko, gehienek Flash pluginak instalatuta izango baitituzte eta ez dira konturatuko multimedia hori nola ikusten duten. Baina enpresa jakinen (kasu honetan Adobe) monopoliotik irteteko aukera izan daiteke, baita kode irekien eta irisgarritasunaren aldeko tantoa ere.


Beraz, “merezi al du Firefox 3.5 instalatzea?” galdetzen duenarentzat, nik baietz esango nioke. Nahiz eta oso ongi ez ulertu zer hobekuntza dakartzan, gutxienez kalterik ez duzue jasango.


Nik abanguardiako teknikoei kasu egingo diet eta Firefox 3.5 erabiliko dut, produzitzerako unean eta baita kontsumitzerakoan ere Internet demokratikoago baten aldeko nire ekarpena eginez.

David de Ugarteri elkarrizketa: Galderak prestatzen


David de Ugarte

David de Ugarte


Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarte ziberaktibistari elkarrizketa egingo diot; nire galderak erantzuteko prest agertu da behintzat. Badakit ez dela oso ohikoa erreportaje edo elkarrizketa egin aurretik ezer esatea, baina orain arte egin ez dudan zerbait esperimentatu nahi dut, kazetal jardun parte-hartzaileagoa. Hau da, galderen prestaketa fasetik bertatik aukera eman nahi dut jendeak ekarpenak egin ditzan, uste baitut Internet munduan gabiltzanontzat intereseko pertsona bat izan daitekeela David de Ugarte.


Pentsalaritzat definitzen dute batzuk, Espainiako ziberpunkaren sortzailetzat besteak… Egia esan, currikulum zabala du 39 urteko madrildar honek. Japoniatik at idatzitako mugikorrentzako lehen eleberria idatzi zuen, Lia MAD phreaker; sare sozialei buruzko hiru liburu ere idatzi ditu 11M. Redes para ganar una guerra (2004), El poder de las redes (2005) eta De las Naciones a las Redes (2009); azken hori Pere Quintana, Enrique Gómez eta Arnau Fuentesekin batera. Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago).


Bere liburu guztiak domeinu publikoari uzten dizkio, CC lizentziak garai berriko ultrakontserbadoretzat jotzen ditu eta wikipediaren “kudeaketa demokratikoa”rekiko kritikoa da.


Sare sozialetaz galdetu nahi diot, bere hurrengo liburuaz, ziberaktibismoaz, domeinu publikoaz eta CC lizentzietaz, Wikipediaz…


Eta orain blog honen irakurleoi, buztan luzearen (en/fr/es) zatiren batean zaudetenoi gonbita luzatu nahi dizuet zuen intereseko galderak egiteko.

David de Ugarteri elkarrizketa: Galderak prestatzen


David de Ugarte

David de Ugarte


Aktualizazioa (2009-07-19): Elkarrizketa ARGIAn


David de Ugarte ziberaktibistari elkarrizketa egingo diot; nire galderak erantzuteko prest agertu da behintzat. Badakit ez dela oso ohikoa erreportaje edo elkarrizketa egin aurretik ezer esatea, baina orain arte egin ez dudan zerbait esperimentatu nahi dut, kazetal jardun parte-hartzaileagoa. Hau da, galderen prestaketa fasetik bertatik aukera eman nahi dut jendeak ekarpenak egin ditzan, uste baitut Internet munduan gabiltzanontzat intereseko pertsona bat izan daitekeela David de Ugarte.


Pentsalaritzat definitzen dute batzuk, Espainiako ziberpunkaren sortzailetzat besteak… Egia esan, currikulum zabala du 39 urteko madrildar honek. Japoniatik at idatzitako mugikorrentzako lehen eleberria idatzi zuen, Lia MAD phreaker; sare sozialei buruzko hiru liburu ere idatzi ditu 11M. Redes para ganar una guerra (2004), El poder de las redes (2005) eta De las Naciones a las Redes (2009); azken hori Pere Quintana, Enrique Gómez eta Arnau Fuentesekin batera. Aurki Filés: democracia económica en el siglo de las redes argitaratuko du (lanaren kopia jada sarean dago).


Bere liburu guztiak domeinu publikoari uzten dizkio, CC lizentziak garai berriko ultrakontserbadoretzat jotzen ditu eta wikipediaren “kudeaketa demokratikoa”rekiko kritikoa da.


Sare sozialetaz galdetu nahi diot, bere hurrengo liburuaz, ziberaktibismoaz, domeinu publikoaz eta CC lizentzietaz, Wikipediaz…


Eta orain blog honen irakurleoi, buztan luzearen (en/fr/es) zatiren batean zaudetenoi gonbita luzatu nahi dizuet zuen intereseko galderak egiteko.